کالبد شکافی زوال و انحطاط سیاسی از دیدگاه ابن خلدون و ماکیاولی

نویسندگان

سبزوار هفت تیر خیابان امام رضا کوچه شهید بنجخی پ 18

چکیده

اندیشه زوال و انحطاط نظام‌های سیاسی از قدیمی ترین اندیشه‌های بشری و نیز متفکران علم و فلسفه سیاست بوده است و هریک ازاندیشمندان از زاویه‌ای خاص به این مسأله نگریسته‌اند. ابن خلدون و ماکیاولی که در یک زمان و با فاصله کمی از یکدیگر، درمرزهای مجاور هم می‌زیسته‌اند، به اندیشه در باب انحطاط و فروپاشی سیستم‌های سیاسی و حکومتی پرداخته‌اند. هر دو اندیشمند، واقع گرا و فیلسوف با روشی تحلیلی و تعلیلی و با استفاده از تجربه عملی در سیاست و غور در تاریخ به مسائل و وقایع سیاسی و اجتماعی عصر خود اندیشیده‌اند. آنان با پذیرفتن اندیشه دوری بودن تاریخ درصدد توجیه و تفسیر علل وقایع و جریان‌های تاریخی برآمده‌اند. ابن خلدون در این دور گرایی به جبر تاریخی کشانده شده و شرایط را تحمیلی می‌داند و راهی برای خروج از بحران را میسر نمی‌داند؛ بر عکس، ماکیاول علیرغم اعتقاد به تکرار تاریخ، برای برون رفت از بحران راه حل نشان می‌دهد و سعی در ارایه طریقی برای جلوگیری از انقلاب و حاکمیت بخت است. به عبارتی، گذشته را چراغی فرا راه آینده می‌داند. از نظر ابن خلدون عامل اساسی ایجاد حکومت و قدرت، عصبیت است که با ایجاد رابطه بین‌الاذهانی بین قبیله‌ها نیرو و توان سیاسی را افزایش می‌دهد و از نظر ماکیاولی نقش محوری را ویرتو (توانایی و فضیلت) بر عهده دارد که با برخورد با فورتونا (بخت) و غلبه بر آن دولت و قدرت را بوجود می‌آورد. نکته مهم در اندیشه هر دو متفکر توجه بیش از حد آن‌ها بر مذهب به عنوان ابزار سیاست و عامل موثر بر سیاست است. اندیشه درباب علل انحطاط و زوال در جهان اسلام با ابن خلدون شروع شد و با او نیز پایان یافت، ولی در غرب راه ماکیاول ادامه پیدا کرد و این روش تفکر هنوز ادامه دارد. هدف این مقاله بررسی و فهم دلایل انحطاط و فروپاشی نظام‌های سیاسی از طریق مطالعه آرا و افکار ابن خلدون و ماکیاولی به روش ترکیبی؛ یعنی مقایسه‌ای و تعلیلی- تحلیلی خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing Political Fall and Collapse from Ibn Khaldun's and Machiavelli's Perspectives

نویسندگان [English]

  • Sayyed Musa al-Reza Hosseini Gaj
  • Seyyed Hossein Athari
چکیده [English]

The thought of fall and collapse of political systems has been one of the most ancient human thoughts and also the intellectual scientists as well as political philosophers. In fact, each of these scholars has viewed this issue from a particular perspective. Ibn Khaldun and Machiavelli who lived contemporarily and in contiguous borders, investigated the thought regarding the fall and collapse of political and governmental systems. Both of these two intellectuals were realistic and using analytical and causal methods and also using practical experience in politics as well as immersing in the history thought in political and social issues and events of their age. Accepting the thought of historic recurrence, they are to justify and interpret the reasons of historical events and upheavals. Ibn Khaldun is led to historical determinism and considered conditions as procrustean he does not consider any path to exit crises. On the other hand, Machiavelli, in spite of belief in historic recurrence, proposes some solution for exiting crises and tries to present a path for preventing revolution and the rule of fortune. In other words, he knows the past a light on the path of the future. Therefore, Ibn Khaldun believes that the main factor of establishing a government and power is Asabiyya which by creating an intersubjective relation between tribes, increases the political power and force. From Machiavelli's perspective, the central role is played by virtus (virtue) which by fighting with furtuna (fortune) and dominating it, states and governments are established. The important issue in the thoughts of these two thinkers is that they both overemphasize religion as a political tool and a factor effective on politics. Thought regarding the reasons of the decline and fall in the world of Islam was started by Ibn Khaldun and ended by him too however, in the western world, Machiavelli's path continued. The purpose of the preset study is to investigate and interpret the reasons of the decline and collapse of political systems through studying ideas and thoughts of Ibn Khaldun and Machiavelli in a mixed-method, i.e. comparative and causal-analytical method.

کلیدواژه‌ها [English]

  • decline
  • collapse
  • Ibn Khaldun
  • virtus (virtue)
  • fortuna (fortune)
  • Construction
  • Asabiyya
  • Machiavelli