دین و انقلاب‌های عربی: مطالعه موردی انقلاب مصر

نویسندگان

دانشگاه یاسوج

چکیده

چکیده
در طول نیم قرن گذشته و در سایه کمرنگ شدن تز «سکولارسازی» و تلاش برای جدایی دین و سیاست، نقش و جایگاه دین در حوزه عمومی مورد توجه دانشمندان علوم اجتماعی بوده است. هدف نوشتار حاضر مطالعه حضور دین درون حوزه عمومی است و برای این کار تلاش می‌کند تا از طریق پرداختن به نشانه‌های حضور دین از حضور بسیج‌کنندگی و حضور نمادین گرفته تا حضور سیاسی و در نهایت حضور نهادی، تحولات سیاسی مصر در طول سه سال گذشته را مورد واکاوی قرار دهد.
حضور دین در حوزه عمومی مصر یکی از ویژگی‌های اصلی دوره پس از انقلاب 25 ژانویه به شمار می‌رود و این حضور باعث نگرانی برخی‌ها شده است و این نه فقط به دلیل قطب‌بندی‌ها و اختلافات میان نیروهای اسلامی و نیروهای لیبرالی و سکولار است، بلکه همچنین به دلیل چیزی است که برخی‌ها آن را نقض دستاوردهای انقلاب مصر به عنوان یک انقلاب مدنی می‌دانند؛ انقلابی که طبق نظر این طیف می‌بایست در دو عرصه سیاسی و اجتماعی فضای بیشتری به نیروهای مدنی در مقایسه با جریان‌های دینی بدهد و این چیزی است که به نظر برخی‌ها اگر محقق نشود، ممکن است فرآیند تحول دموکراتیک در مصر به شکست بیانجامد. اما عده‌ای دیگر معتقدند که سرنگونی نظام مبارک و پایان سیطره حزب حاکم (حزب ملی دموکراتیک)، منجر به بروز تنوع شدید در نقشه صحنه سیاسی مصر و وزن بازیگران گوناگون از جمله بازیگران اسلامی شده است. بنابراین از زمان برکناری مبارک، احزاب و گروه‌های سیاسی جدیدی ظاهر شده‌اند که به جریان‌های فکری و ایدئولوژیکی گوناگونی وابسته هستند. اما تحول برجسته در وضعیت پراکندگی و افتراقی نمایان است که جنبش‌ها و احزاب اسلامی در دوره پس از انقلاب‌ها به آن دچار شده‌اند. از این رو تعداد احزابی که به مرجعیت دینی تکیه دارند، از 15 حزب عبور کرده و اگر وضعیت گشایش سیاسی کنونی تداوم یابد، همچنان امکان افزایش این تعداد وجود دارد.
نوشتار حاضر به این نتیجه می‌رسد که دین نقش مهمی در تعیین شکل تحول دموکراتیک و ماهیت آن در مصر در خلال دوره آتی خواهد داشت. همچنین تاکید می‌کند که چنین نیست که تنها یک نیروی اسلامی بر حوزه عمومی تسلط داشته باشد؛ بلکه نوعی پراکندگی و تنوع درون جنبش اسلامی رخ داده است. این پژوهش اشاره می‌کند که هرگاه مصر به سمت دموکراسی گام بر می‌دارد، تحولی در گفتمان احزاب و جریان‌های سیاسی قدیمی و جدید رخ داده و ایدئولوژی و اقدامات آن‌ها متنوع و گوناگون شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Religion and the Arab revolutions: a case study of the Egyptian Revolution

نویسندگان [English]

  • mehdi evazpour
  • jaseb nikfar
چکیده [English]

Abstract
In light of the weakness of secularization thesis over the past half century, besides trying to separate religion and politics, the role of religion in the public sphere has been considered by social scientists. The purpose of this paper is the study of religion in the public sphere. This paper by addressing the symptoms of the presence of religion including the political and symbolic and Mobilization and institutional presence, attempts to analyze political developments in Egypt over the past three years. Religion presence in the public sphere in Egypt after the January 25 revolution that is one of the main features of Post-revolutionary period, Has caused some concerns in Egypt. this is not only a result of the polarization and disputes between Islamic forces and liberal secular forces, But also it is a result of what some experts have called a violation of civil rights achievements of the Egyptian revolution revolution that should, according to this spectrum, give the more political and social space to the civil forces Compared with religious movements.
But Some experts believes that the overthrow of the Mubarak regime, dominated by the ruling party (NDP), led to a severe variation in the political scene and the weight of various actors. So since President Mubarak overthrow, has emerged the new political groups and parties with various ideological and intellectual trends. But major change has appeared in the distribution and Segregation of Islamist parties in post-revolutionary period. So the number of parties who rely on religious legitimacy, has passed the15 parties and if the current political opening continued, there is still the possibility of increasing this number .
The present paper concludes that the religion will play an important role in determining the shape and nature of democratic change in Egypt during the future period. It also emphasizes that this is not just one Islamic force dominated the public sphere, but a distribution and diversity has occurred within the Islamic spectrum. This study notes that whenever Egypt taking a step towards democracy, an important change occurred in the discourse and ideology and actions of old and new political parties.

کلیدواژه‌ها [English]

  • public sphere
  • Secularization
  • religion
  • Arab revolutions
  • Egypt